ምሕጽንታ ንህዝብን ፓለቲካዊ ሓይልታትን ኢትዮጵያን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን፡ ብዛዕባ ህሉዉ ፖለቲካዊ ኩነታት ከባቢና

እዚ፥ ንህልው ፓለቲካዊ ምዕባለታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፥ ንዘይንቡር ዝምድናታት መራሕቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን  ድማ ብፍላይ ስዒቡ ዝርአ ዘሎ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ተርእዮታት ኣብ ግምት ምእታው ዝቐርብ ዘሎ ምሕጽንታ እዩ። ኣብ ህዝብታት እዘን ክልተ ሃገራት ዘጋጥም ዘሎን ከጋጥም ዝኽእልን፡ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ቅልውላዉ፡ ብሰብኣውነትን ብሰላምን ቅሳነትን ህዝብታት እዘን ሃገራት ዝግደስ ዘበለ ኩሉ፡ ብዝተፈላላየ መንገድን መልክዕን፡ ብዓውታን፡ ኣቤት ክብለሉን ብንጥፈትን ምስትውዓልን ክስርሓሉን ከምዝግባእ ንምዝኽኻር እዉን’ዩ። 

ብዕለት 29 ሰነ፥ 2020 ህቡብ ወዲ ኦሮሞ ስነ-ጥበባዊ ሓጫሉ ሁንደሳ ብቃጻ ከምዝተቐትለ ኩሉ ዝዝክሮ’ዩ። ኣብዚ እምበኣር፡ ቕድሚ ንኻልእ ምሕላፍ፡ ፈለማ ንመዋቲ መንግስተ ሰማያት ክወርስን ስድራ-ቤቱን  ፈተውቱን  ህዝቢታት  ኦሮሞን  ድማ  ጽንዓት ክረኽቡን ምምናይ ጉቡእ ይኸዉን። ብጠንቂ  ቅትለት  እዚ  ህቡብ  ስነ-ጥበባዊ፡ ናዕብታት ተወሊዖም፥  ብኣማኢት  ዝቁጸሩ  ሰባት  ሂወቶም ስኢኖም፡  ኣሽሓት ተኣሲሮም፡  ዘይተኣደነ  ንብረታት ህዝብን መንግስትን ድማ ዓንዩ።  ኣብ’ዘን  ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ዘመነ  ስልጣን ዶር ኣቢይ  ኣሕመድ፡ ምቕንጻል ህቡባት ኢትዮጵያውያን፡ በዚ መንእሰይ ስነ-ጥበባዊ  ዝተጀመረ ኣይኮነን።  ልዕሊኡ  ሚዛንን  ዝናን  ዝነበሮም ዝተቐንጸሉ   ጀነራላት፡  ኣመሓደርቲ፡  ፖለቲከኛታትን  ሰብ  ሞያን  ውሑዳት ኣይነበሩን። ቕትለቶም ክጻረይን፡ ሕጋው መዕለቢ ክግበረሉን ስለዘይተደልየ ብዙሕ ኣይተዘርበሎምን። ሳዕቤን ናይ’ዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፥ ኣብ ከልል ኦሮሞ ብፍላይ ኩነታት እናኸፍኡ ይኸዱ ምህላዎም ንግንዘብ። ምስ እዚኦምን ካልእን ዝተሓሓዙ ብዙሓት ዘይተመልሱን ኣብ ግዜኦም ክትኮሱ ዝኽእሉ ሕቶታት ተሰጊዶም ይኸዱ ኣለዉ። እቶም ሓድሕዶም ዝዋቕዑ ብዛዕባ ቅትለት ሓጫሉ ዝወሃቡ ዘለዉ መግለጽታትን መደምደምታታትን ቅኑዓትን ቅቡላትን ከምዘይኮኑ ምግማት ኣሸጋሪ ኣይኮነን። እቶም ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ፡ ዝጻረሩ ዘለዉ ክልተ ወገናት፡ ኣብ ሓድሕድ ምውንጃል ተጸሚዶም ምህላዎም፡  ኣቲ ቅትለት ብርግጽ ፖለቲካዊ ዕላማታትን ስውራት ሽርሕታትን ዋናታትን ከምዘለውዎ ይእንፍት። ምስ እዚ፡ ፖለቲካዊ ዕላማታት ዝደፍኦን ሕጋዊ መስርሕ ዝሰሓተን ማእሰርቲ ህቡባት ፖለቲከኛታት ኦሮም፡ ኣምሓራን ትግራይን ዘመላኽቶ ነገር እንተሎ፡ ክብደት ናይቲ ከጋጥም ዝኻል ግብረ-መልስን ሓደጋታቱን እዩ። ነቲ ኩነታት ድማ ናብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ምዕባለ ከምዘምርሖ ርግጽ እዩ።

ብርግጽ መበገሲ ናይዞም ተፈጢሮም ዘለዉ ቕልዉላዋት፡ እቲ ቅትለት ከምዘይነበረን፡ በንጻሩ እኳደኣ  እቶም  ብብግዚኡ  ክውህለሉ  ዝጸንሑ  ፖለቲካውያንን  ጸጥታውያንን  ወጥርታት  ምዃኖምን ብቐሊል ካብቶም ቅድሚ ቅትለት ሓጫሉን ድሕሪኡን ብመንግስቲ ኣቢይ ኣሕመድ ዝተወስዱ ስጉምትታት ክንግንዘብ ይከኣል። እዞም ስጉምትታ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ብግዲኡ ኢትዮጵያ ናብ ሓደገኛ ኣንፈት ተምርሕ ከምዘላ ዘጉልሕ እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ ኢትዮጵያ ኣብ ታሪኻ ርእያቶ ብዘይትፈልጥ ፖለቲካውን ጸጥታውን ወጥርታት ትሕመስ ኣላ። እዚ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ድማ ብፍላይ ብኣሉታ ዝጸሉ ምዕባለ፡ ዳንኬራ ኲናት ተወሲኽዎ፡ ናብ ዝኸፍአ ኣንፈት የምርሕ ኣሎ።

እቶም ኣብ መንጎ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን መራሕ ጉጅለ ህግደፍን ብስውር ዝተበጽሑ  ስምምዓትን፡ ኣብ ባይታ  ይገሃዱ ዘለዉ ምዕባለታትን፡ ንፖለቲካውን ጸጥታውን ምርግጋእን ንማሕበረ-ቁጠባዊ ልምዓትን ክልቲኣቶም ህዝብታትን ሃገራትን ኣማህሚኖም፡ ንዲክታቶርያዊ ዕግበታት ክልቲኦም መራሕቲ ጥራይ ዘገልግሉ ሓደገኛታት ምዕባለታት እዮም። ድሮ’ውን ሳዕቤናቶም ኣብ ባይታ ክገሃድ ጀሚሩ ኣሎ።  መራሕ ጃንዳ ህግደፍ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ተጠሊዑ፡ ምርግጋእ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ዕማሙ ምዃኑን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ኣጣሚሩ ከምዘይርኢ ገሊጹ ኣሎ። ወላኳ ሓቕነቱ ክረጋገጽ ዝግብኦ እንተኾነ፡ ፍሉያት ናይ ጸጥታን ኮማንዶን ኣሃዱታት ኣብ ኢትዮጵያ ብምልኣኽ ኣብ ፍሉይ ሓለዋን ቅትለትን ተዋፊሩ ከም ዘሎ ዝእንፍቱ ሓበሬታት ኣዝዮም ኣሻቐልቲ’ዮም። እዚ ኣብልዕሊ’ቲ ድሮ ተወሊዑ ዘሎ እሳት ነዳዲ ምርክፍካፍ’ዩ ። እቶም ምክልኻል ሚኒስተር ብኮማንዶታት ኤርትራ ንቐብሪ ሃጫሉ ከይኸይድ ተኸልኪሉ፡ ኣገደስቲ ቦታታትን ቤት መንግሰትን ብኮማንዶታት ኤርትራ ይሕለዉ ኣለዉ ዝብሉ ወረታት፡ ካልእ ዝበኣሰ ሳዕቤናት ከየምጽኡ፡ ብእሙናትን ናጻን ምንጭታት ክረጋገጹ ይግብኦም። ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰለማዉያን ኤርትዉያን ተቐማጦ ኢትዮጵያ ክትግምቶ ዘይከኣል ሓደጋ ከስዕቡ ስለ ዝኽእሉ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሓላፍነት ዝዘንግዐ ዳግም ምዝርጋሕ ዘይተረጋገጸ ሓበሬታ፡ ኣዉራ ኣብ’ቶም፡ ነቶም ሰለማዉያን ኤርትራዉያን ካብ ኣረሜን ስርዓት ህግደፍ ክፈልዩ ዘይክእሉ ባእታታት በጺሑ፡ ነቶም ሰለማዉያን ኤርትራዉያን ናብ ሓደጋኛ ኩነታት ዝሸምም ሙዃኑ ተገንዚብና፡ ክተርፍ ይግባእ።

ስርዓት  ኢሰያስ  ረብሓታት  ህዝብን  ሃገርን  ኤርትራ  ኣይዉክልን’ዩ። እዚ ዉጺኢታት ኣብ’ዘን  ዝሓለፋ  29  ዓመታት  ነጻነት  ዝተኸተሎም ፖሊሲታት ህንጸት ሃገር፡ መደባት ልምዓት፡ ጸጥታ፡ ፓለቲካዉን ማሕበራዉን ጉዳያትን ዝምድናታት ወጻኢ ምርኣይ ጥራይ ኣኻሊ እዩ። ድሕሪ’ዘን ዳሕረዎት ክልተ ዓመታት፡ ድሕሪ ምኽታም ’ዉዕል ሰላም’ ምስ ኢትዮጵያ፡ ህዝቢ ኤርትራ  ብኣንጻር  ትጽቢታቱ፡ ኣብ  ታሪኹ  ርእይዎም  ዘይፈልጥ  ሕሰም  መነባብሮ፡ ብምንቁልቋል  ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን መደባት  ልምዓትን ፡  ግህሰት  ሰብኣዊ-መሰላት፡  ዘይምርግጋእ ጸጥታ፡  ውግእን  ወረ  ውግእን ይሳቀ ኣሎ።  ስለ’ዚ፡ ኩሉ ኢትዮጵያዊ ክፈልጦ ዘለዎ ነገር እምበኣር፡ ቤቱ ዘየጽረየን ዘየውሓሰን ስርዓት፡ ናይ ጎረባብቲ ዕዮ ገዛ ከጻፍፍ፡ ምእንቲ ምርግጋእ፡ ዲሞክራሲን ፍትሕን ኢትዮጵያ ክሰርሕ ዘይሕሰብ ምዃኑ’ዩ። 

ስለዝኾነ ብሓፈሻ ኢትዮጵያውያን፡ ብፍላይ ከኣ ህዝብታት ውድባትን ፖለቲካዉያን ሓይልታት፡ ምሁራት፡ ኣክቲቪስትስ፡ ህዝቢ ኦሮሞን ትግራይን ነዞም ዝስዕቡ ሓቅታት ከገናዝቡ ይግባእ፣

1.  ዝኾነ ብወገን ስርዓት ህግደፍን መራሒኡን ኣብ ጉዳያት ኢትዮጵያ ዝግበር ዝኾነ ዓይነት ምትእትታው፡ ንረብሓታት ኢሰያስን ኣቢይን እምበር ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዘይኮነ ክግንዘቦን ክቓወሞን፤

 2.  ዝኾነ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝወስድ ኣዕናዊ ስጉምቲ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከምዘይዉክልን፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ ህግደፍን መራሕቱን ጥራይ ዝሕተተሉ ጉዳይ ከምዝኮነ ክስመረሉ፤

 3.  ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ፖለቲካዊ ምርግጋእ ሃገሩን ህዝቡን ንምርግጋጽ ኣብ ልዕሊ ዘረግትን ዑሱባትን ዝወስዶ ስጉምትታት ሙኹንዩን ቅቡልን ምዃኑን፤

4.  እቶም ኣቢይ  ኣሕመድ ዝወስዶም ዘሎ  ፖለቲካውን  ጸጥታውን ስጉምትታትን  ውሳኔታትን ናይ ውግእ ዳንኬራን እምበር  ነቶም ቅልውላዋት ንምፍታሕን ፖለቲካዊ ምርግጋእ ንምፍጣርን ከም ዘይኮነ፡ እኳ ደኣ ሓደገኛን ዘይዲሞክራስያዉን ፖለቲካዊ ውሳኔ ምኻኑ፤

 5.  ህዝቢ  ኢትዮጵያ  ነቶም  ዛዕባታት  ኢሰያስን  ኣቢይን  ክውን  ንምግባር  ዝዓዩ   ልኡኻት ኣባላት ህግደፍ፡ ካብቶም ጭኩናትን ሰለማዉያንን ኤርትራዉያን ፈላልዩ ክርእዮም፡ ነቶም ዳሕረዎት ግዳያት መጥቃዕቲ ዕስለን ህግደፍን ከይኾኑን ዉሕሰነት ክፈጥር፤

6. ህዝቢ  ኤርትራ ብሓፈሻ፡  ሓይልታት  ምክልኻል፡  ኣባላት  ሃገራዊ  ኣገልግሎት፡  ሓርበኛታት  ኤርትራውያን ብፍላይ፡  ብዛዕባ ’ቶም ኢሰያስን  ጉጅለኡም  ዝወስድዎም  ዘለዉ  ኣዕነውቲ  ስጉምትታት፡  እኹልን  ሓቀኛን  ሓበሬታታት  ንክረኽቡን ኣይፋል ይኣክል  መታን  ክብሉን፡ ፖለቲካዊ  ውድባት ፡ ሲቪካዉያን  ማሕበራት፡  ምንቅስቃስ  ይኣክል፡ ኣክቲቪስትስ፡ መራኸቢ ብዙሃንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ሓያል፡ ዝተወሃሃደን ቀጻልን ጎስጓስ ክገብሩ፡ ንጽባሕ ዘይበሃል እዋናዊ ዕማም ምዃኑ ክግንዘቡ፤

7. ጠንቂ ኩሎም ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎም ዘሎ ዘስካሕክሑ ማሕበራዉያን፡ ቁጠባውያንን ሰብኣዉያንን ሽግራት፡ እቶም እቲ ስርዓት ዝኽተሎም ዘሎ ኣዕነውቲ ፖሊሲታት ምዃኖም ብምእማን፡ ከቢድ ሰብኣዉን ንዋታዉን ዕንወት ከይተፈጥረ እንከሎ፡ ማሕበረ-ሰብ ዓለም፣ ሕቡራት ሃገራት ብኹለን ትካላቱ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ካልኦት ኩለን ዓበይትን ጎረባብቲ ሃገራትን፡ ህዝቢ  ኤርትራ  ካብዞም  ኣጋጢሞምዎ  ዘለዉ  ሽግራት/ብድሆታት መታን  ክገላገል  ዓገብ  ክብሉን  ኩሉ ዝከኣሎም ሓገዛት ክገብሩ ንጽውዕ።

ኣይፋል ንምትእትታው ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ!

ኣይፋል ንውግእን ወረ ውግእን!

ኣይፋል ንውሽጣዊ እገዳታት ስርዓት ኢሰያስ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ!

ህግደፍን ስነ-ሓሳቡን ተሓግሒጎም ይደርበዩ!

ፍትሒ፣ ራህዋን ግዝኣተ-ሕግን ንህዝቢ ኤርትራ! 

Leave a comment